To niecodzienne spotkanie z drugim człowiekiem, jego doświadczeniem i historią, a przede wszystkim zaproszenie do rozmowy, która pozwala spojrzeć poza stereotypy i uprzedzenia.
Choć nazwa wydarzenia może brzmieć tajemniczo, zasada Żywej Biblioteki jest prosta. Zamiast tradycyjnych książek na półkach pojawiają się „żywe książki” – osoby, które poprzez swoją historię reprezentują grupy społeczne często spotykające się z niezrozumieniem, stereotypowym postrzeganiem czy wykluczeniem. Czytelnik wybiera interesujący go „tytuł”, a następnie zamiast przewracać kolejne strony, siada naprzeciwko człowieka i zaczyna rozmowę.
„Czytacze” przez około trzydzieści minut rozmawiają z „żywą książką”, zadają pytania i mogą lepiej zrozumieć czyjeś doświadczenia – tłumaczy Maciej Blada.
Pomysł na Żywą Bibliotekę narodził się w 2000 roku w Danii, podczas festiwalu Roskilde. Z czasem inicjatywa zaczęła być realizowana w kolejnych krajach, a w 2003 roku została włączona do programu Rady Europy jako narzędzie edukacji na rzecz praw człowieka i budowania spójności społecznej. W Polsce metoda ta obecna jest od 2007 roku i wykorzystywana przede wszystkim w działaniach edukacyjnych oraz antydyskryminacyjnych.
Tyska edycja jest efektem zainteresowania Macieja Blady tą formą spotkania i obserwowania jej rozwoju w innych miastach.
„Podglądając m.in. rozwój inicjatywy w Katowicach, zamarzyłem, żeby zostać jej organizatorem w naszym mieście” – mówił przed pierwszą edycją.
Ubiegłoroczna premiera pokazała, że w Tychach jest przestrzeń na tego rodzaju rozmowę. Druga edycja jest więc naturalną kontynuacją rozpoczętej inicjatywy, ale także kolejną okazją, by spotkać osoby, których historii być może na co dzień nie mielibyśmy szansy poznać.
Żywa Biblioteka nie proponuje gotowych odpowiedzi ani nie narzuca jednego sposobu patrzenia na świat. Jej najważniejszym narzędziem jest rozmowa – bezpośrednia, szczera i oparta na wzajemnej ciekawości. Można zapytać o doświadczenia, codzienność, trudności, wybory czy sytuacje, które dla „czytelnika” mogą być zupełnie nieznane. Można również skonfrontować własne wyobrażenia z rzeczywistością.
To właśnie w tym tkwi siła projektu. Stereotyp często powstaje tam, gdzie brakuje osobistego kontaktu. Rozmowa pozwala natomiast zobaczyć za określeniem czy kategorią przede wszystkim konkretnego człowieka.
We wrześniu tyska biblioteka ponownie otworzy więc swoje „półki”. Tym razem książkami znów będą ludzie, a ich historie – zamiast pozostawać zamknięte między okładkami – będą mogły zostać opowiedziane i wysłuchane.
Bo niektóre książki najlepiej czyta się wtedy, gdy można zadać im pytanie.
Wydarzenie odbywa się pod Honorowym Patronatem Maciej Gramatyka – prezydent Tychów.