28 maja 2019, 10:29:14

Rok 2019 został ustanowiony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Rokiem Powstań Śląskich. Obchody 100. rocznicy Powstań Śląskich otrzymały patronat narodowy Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy.

Kolejnym ważnym krokiem w upamiętnieniu trzech śląskich zrywów powstańczych jest uchwała Sejmiku Województwa Śląskiego, która ogłosiła rok 2019 Rokiem Stulecia Wybuchu I Powstania Śląskiego. Uroczysta inauguracja obchodów rocznic Powstań Śląskich odbyła się podczas konferencji w Muzeum Śląskim w Katowicach 18 marca bieżącego roku. Informacje o wydarzeniach związanych z obchodami 100. rocznicy Powstań Śląskich znaleźć można na stronie internetowej https://powstania.slaskie.pl/. Znak identyfikujący działania towarzyszące świętowaniu 100-lecia Powstań Śląskich przedstawia jedno z trzech skrzydeł Pomnika Powstańców Śląskich w Katowicach.

 

Tychy, dla których szczególne znaczenie ma I Powstanie Śląskie, włączyły się w obchody 100. rocznicy Powstań Śląskich. Informacje o wydarzeniach organizowanych na terenie naszego miasta będzie można znaleźć w tym miejscu.

 

I Powstanie Śląskie wybuchło w nocy z 16 na 17 sierpnia 1919 r. w Urbanowicach i Paprocanach, wówczas samodzielnych gminach. Działania powstańcze rozpoczęła 2. kompania Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska na powiat pszczyński (Tychy i okoliczne miejscowości znajdowały się wówczas w jego granicach) pod dowództwem Wiktora Szczygła (około 150 mężczyzn z Urbanowic, Paprocan, Cielmic oraz Jaroszowic z Wygorzelem). Głównym dowódcą powstańczym na terenie Tychów i okolicznych miejscowości był Stanisław Krzyżowski. Powstańcy przejęli kontrolę nad zabudowaniami dworskimi księcia pszczyńskiego w Urbanowicach, w których stacjonowało kilkunastu żołnierzy Grenzschutzu (paramilitarna niemiecka formacja ochotnicza). W Paprocanach powstańcy zaatakowali przebywającą tam niemiecką baterię artylerii polowej. Po opanowaniu Paprocan powstańcy wyruszyli do Tychów, by wesprzeć 1. kompanię Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska na powiat pszczyński pod dowództwem Franciszka Kozyry (około 295 powstańców z Tychów wraz z Czułowem, Mąkołowcem i Glinką oraz z Wilkowyj i Podlesia). Wsparła ją też kompania zapasowa pod dowództwem Jana Duki, utworzona tuż przed wybuchem powstania (około 230 powstańców). Do walk doszło na terenie tyskiego dworu należącego do księcia pszczyńskiego. Starcia miały miejsce także w Czułowie, w północnej części Tychów, gdzie w wyniku walk zginęli Augustyn Rozkoszny i Franciszek Mróz. Ofiarą I Powstania Śląskiego w Czułowie był również młody chłopiec Karol Kiszka z Murcek. Wśród poległych z Tychów i okolicznych miejscowości podczas I Powstania Śląskiego byli także m.in. Franciszek Skudło, Alojzy Śmiłowski, Jan Pilszczek, Tomasz Cofała, Tomasz Czekański i Franciszek Malcharek.

Harmonogram wydarzeń

 30 maja 2019 r. , godz. 12

Złożenie kwiatów pod pomnikiem Powstańca Śląskiego, uroczystości organizowane przez SP nr 1.

 13 czerwca 2019 r., godz. 18.00 - 20.00

Mozaika Górnośląska - „Powstania śląskie wojną polsko – niemiecką”.

O tym, jak historycy interpretują dzisiaj wydarzenia z lat 1919 – 1921 i jakie są dalsze perspektywy badawcze opowie prof. dr hab.   Ryszard Kaczmarek , autor książki „Powstania śląskie 1919 – 1920 – 1921. Nieznana wojna polsko – niemiecka”.

Miejsce/organizator: Muzeum Miejskie w Tychach, Plac Wolności 1

 4 lipca – 11 sierpnia 2019 r. | Plac Baczyńskiego

 12 sierpnia – 1 września 2019 r. | przy kościele pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa

 2 września - 30 listopada 2019 r. | Park Miejski Solidarności

Wystawa plenerowa - Idą powstańcy znów na bój… Tychy w okresie Powstań Śląskich i plebiscytu

Wystawa przygotowana w 100. rocznicę wybuchu I Powstania Śląskiego przypomina o wydarzeniach, jakie miały miejsce w latach 1919–1922 na terenie Tychów i miejscowości znajdujących się obecnie w granicach miasta. Obrazuje walkę tyszan o przyłączenie Górnego Śląska do odrodzonej, niepodległej Polski ze szczególnym uwzględnieniem I Powstania Śląskiego, które wybuchło na terenie obecnych dzielnic Tychów, tj. w Urbanowicach i Paprocanach. Na wystawie zostaną przedstawieni tyszanie, którzy odegrali ważną rolę w procesie kształtowania się granic między Polską a Niemcami po I wojnie światowej. Zwiedzający wystawę dowiedzą się również o historii miejsc upamiętniających trzy śląskie zrywy powstańcze, powstałych w okresie międzywojennym oraz po II wojnie światowej.

Organizator: Muzeum Miejskie w Tychach

 15 sierpnia, 17 sierpnia - Obchody 100. Rocznicy wybuchu I Powstania Śląskiego w Tychach

Wystawa plenerowa: "Idą powstańcy znów na bój…"

Nasza witryna wykorzystuje pliki cookies, m.in. w celach statystycznych. Jeżeli nie chcesz, by były one zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Dowiedz się w jaki sposób przetwarzamy Twoje dane osobowe w Urzędzie Miasta Tychy oraz jakie masz związane z tym prawa. WEJDŹ » ×